Tập 1 — Thái Dương bệnh điều 1–34: Quế Chi thang đến Tứ Nghịch thang
Nhập môn: thương hàn, lục khí, lục kinh biện chứng, Thiên Thái Dương điều 1–14: trúng phong, thương hàn, ôn bệnh, truyền kinh, Điều 15–28: Quế Chi thang và các phương gia giảm, Điều 29–34: Bạch Hổ gia Nhân Sâm, Quế Chi nhị Việt Tỳ nhất, Cam Thảo Can Khương, Thược Dược Cam Thảo, Điều Vị Thừa Khí, Tứ Nghịch thang
🎧 Nghe khi tắt màn hình: bản lồng tiếng Việt tập 1.
Mục lục tập 1
Bấm vào mốc giờ để nhảy tới đúng đoạn trong video.
- 0:00Mở đầu: thương hàn là gì — Nạn Kinh nạn 58 «thương hàn có năm»; bệnh của chính khí và thời dịch (SARS, Đại Thanh Long); Trọng Cảnh dựa thiên Nhiệt Luận lập lục kinh biện chứng, kinh phương là phương tuyệt đối.
- 7:00Lục khí trên vòng mười hai thời thần — Quyết Âm Tỵ Hợi, Thiếu Âm Tý Ngọ… Thái Dương Thìn Tuất; đi thuận là khỏe, đi ngược là bệnh; lời Trọng Cảnh ngắn mà ý đủ, vì sao mở đầu bằng Thái Dương ở biểu.
- 15:00Điều 1: bệnh Thái Dương và mạch phù — Tứ cương biện chứng; Thái Dương hàn thủy giữ thân nhiệt; bốn mạch chính phù, trầm, trì, sác và cách bắt mạch phù.
- 20:00Mạch biết bệnh tiến, bệnh lui — Mạch dương chuyển sang âm là bệnh nặng thêm, mạch âm chuyển sang dương là bệnh lui; người bình thường không phù không trầm; Trọng Cảnh không cần chia thốn quan xích.
- 27:02Đầu gáy cứng đau, sợ lạnh — Hàn vào từ sau gáy (máy lạnh thổi sau lưng); Thái Dương là biểu của tâm phế; đau do nước cũ không thay được; lục kinh chuyển ngược ra ngoài là bệnh đang khỏi.
- 33:00Điều 2 — Thái Dương trúng phong: Phát sốt, ra mồ hôi, sợ gió, mạch phù hoãn; trúng phong là triệu chứng chứ không phải tên bệnh; hỏi có mồ hôi hay không là loại được thương hàn.
- 36:42Điều 3 — Thái Dương thương hàn: Không mồ hôi, mạch âm dương đều khẩn (thốn là dương, xích là âm); Ma Hoàng và Quế Chi phân biệt bằng mồ hôi; ca ở Florida, Tiểu Thanh Long trị mất ngủ hai tháng.
- 41:29Đau mình đau khớp và giữ tỳ vị — Hàn làm lỗ chân lông co, mồ hôi kẹt dưới da gây đau; người khỏe ít bị; thức ăn phải thải trong 24 giờ, «lấy hư làm khỏe», táo bón do nhịn mà thành.
- 48:06Điều 4: truyền và không truyền — Mạch tĩnh (không đổi) là không truyền, mạch sác cấp là truyền; vào Dương Minh thì không có tử chứng; cãi nhau, tình chí và kháng sinh làm tổn tâm khiến bệnh truyền.
- 54:27Điều 5: dấu hiệu bệnh đã truyền — Muốn nôn là vào Thiếu Dương, phiền táo là Dương Minh; mất ngủ, không yên cũng gọi là phiền táo; kinh phương đúng chứng có khi chén đầu đã khỏi.
- 57:17Điều 6 — ôn bệnh: Phát nhiệt mà khát, không sợ lạnh; hàn mùa đông ẩn trong cơ đến xuân mới phát; bác ý phái ôn bệnh tách rời thương hàn; mùa đông ấm sinh dịch bệnh.
- 1:01:04Điều 7–8: phong ôn và mất tân dịch — Tự ra mồ hôi, thân nóng bỏng do phát hãn quá tay hay tự hồi phục; thân nặng, hay ngủ; phát hãn thì tiểu không thông, hạ sai hay hơ lửa (nằm sát kháng) gây vàng da, co giật.
- 1:10:24Điều 9: phát ư dương bảy ngày, phát ư âm sáu ngày — Có sốt sợ lạnh là phát ư dương, chỉ sợ lạnh là phát ư âm; cách đếm ngày; uống kinh phương trước trưa thì trưa đã khỏi.
- 1:14:08Điều 10–12: kinh tận tự khỏi và giờ bệnh giải — Châm Túc Dương Minh (Túc Tam Lý) để bệnh không truyền; Thái Dương giải từ Tỵ đến Mùi, ăn ngon miệng là dấu khỏi; tạng bệnh hồi phục nửa đêm, phủ bệnh giữa trưa.
- 1:18:09Điều 13–14: chân hàn giả nhiệt, chân nhiệt giả hàn — Thân nóng mà muốn mặc áo, thân lạnh mà không muốn mặc áo; Trọng Cảnh không bàn âm hư, không dùng thuốc bổ giữa lúc chữa bệnh, khác phái ôn bệnh.
- 1:22:15Điều 15 — Quế Chi thang chủ chứng: «Dương phù nhi âm nhược», thích thích ố hàn, hấp hấp phát nhiệt, nghẹt mũi, nôn khan; hơn 60% phương là Quế Chi gia giảm; sắc lửa lớn uống khí, lửa nhỏ uống chất.
- 1:27:03Thang, tán, hoàn dùng khi nào — Thang để nhanh và quét sạch tạng phủ, tán cho bệnh chạy biểu lý như phong thấp, hoàn «dược hoãn lực chuyên» để phá tích tụ; vì sao Ô Mai phải làm hoàn.
- 1:32:08Thành phần và liều Quế Chi thang — Lạng thời Hán; Vương Phác Trang, Lục Cửu Chi khảo chứng ra khoảng 2,3 tiền, thầy kê ba tiền; đập dập đại táo; một thăng là «sáu thược bảy sao».
- 1:40:00Phân tích Quế Chi thang theo âm dương — Quế chi tân cam là dương, bạch thược toan khổ là âm, liều bằng nhau như động mạch và tĩnh mạch; sinh khương, đại táo, chích cam thảo giữ tân dịch dạ dày, giải độc thức ăn, mạnh tim.
- 1:47:04Cách uống Quế Chi thang — Kê theo chứng không theo tên bệnh (viêm dạ dày ruột mà là chứng Quế Chi); húp cháo loãng, mồ hôi nhè nhẹ, khỏi thì ngừng, chưa khỏi uống thêm; liều theo thể trạng, kiêng gió sau khi ra mồ hôi.
- 1:54:19Điều 16–17 — Quế Chi gia Cát Căn thang: Gáy lưng cứng «kỷ kỷ» mà ra mồ hôi; cát căn như dây leo, thăng đề tân dịch, liều phải lớn hơn quế chi; trị liệt mặt, không cần húp cháo; Đông y trị viêm bằng khử thấp đổi môi trường.
- 2:06:03Điều 18–20: sau khi hạ và nguyên tắc giải biểu trước — Hạ rồi khí còn xông lên thì vẫn dùng Quế Chi; có biểu kèm lý thì giải biểu trước; hãn, thổ, hạ; hoại bệnh tùy chứng mà trị; mạch phù khẩn không mồ hôi cấm Quế Chi.
- 2:16:01Điều 21–23: kiêng kỵ Quế Chi thang — Tửu khách không ưa vị ngọt, uống vào nôn; suyễn gia thì Quế Chi gia Hậu Phác Hạnh Nhân; thổ gia (người hay nôn) không phải chứng Thái Dương.
- 2:20:21Điều 24 — Quế Chi gia Phụ Tử thang: Phát hãn quá, mồ hôi chảy không dứt, sợ gió, tiểu khó, tứ chi co rút; «hãn niệu đồng nguồn»; bào phụ tử để cố biểu, uống quá cũng không được.
- 2:25:57Điều 25 — Quế Chi khứ Thược Dược (gia Phụ Tử) thang: Sau khi hạ mạch xúc, ngực đầy thì bỏ bạch thược; đau bụng thì dùng nhiều thược dược; hơi sợ lạnh là biểu hư, thêm phụ tử thay vì hoàng kỳ.
- 2:31:05Điều 26 — Quế Chi Ma Hoàng các bán thang: Như sốt rét, nhiệt nhiều hàn ít, không ra được mồ hôi nhẹ nên ngứa; ví dụ ống hút giải thích phát hãn lợi tiểu; bỏ đốt ma hoàng, nấu ma hoàng trước vớt bọt, chín bát sắc còn ba.
- 2:41:10Mồ hôi là dịch của tâm; điều 27 châm Phong Trì, Phong Phủ — Bệnh thận không ra mồ hôi, ra mồ hôi thì phù tiêu; uống Quế Chi mà còn phiền thì châm Phong Trì, Phong Phủ, giữ ấm cổ.
- 2:45:37Điều 28 — Quế Chi nhị Ma Hoàng nhất thang: Uống Quế Chi mạch hồng đại, lúc lạnh lúc nóng mà nhiệt nhiều hàn ít; tỷ lệ quế chi, bạch thược, ma hoàng ba – hai – một.
- 2:48:41Điều 29: vào Dương Minh, Bạch Hổ gia Nhân Sâm thang — Kinh nhiệt dùng Bạch Hổ, phủ nhiệt dùng Thừa Khí, Dương Minh không có tử chứng; thạch cao phải dùng liều lớn; bệnh nhân sốt cao đạp chăn.
- 2:56:00Canh mễ và nhân sâm trong Bạch Hổ thang — Bọc thạch cao bằng vải; canh mễ giúp nước vào tuần hoàn theo lý khí hóa của tiểu trường, đại trường; nhân sâm khi tân dịch tổn nặng; liều thầy hay dùng; nghỉ giải lao.
- 3:01:01Điều 30 — Quế Chi nhị Việt Tỳ nhất thang: Nhiệt nhiều hàn ít, mạch vi nhược là vô dương, bứt rứt; Việt Tỳ thang trị phong thủy; ma hoàng phối thạch cao thì thu dương; thạch cao vào phế, trừ phiền.
- 3:10:50Điều 31 — Quế Chi khứ Quế gia Phục Linh Bạch Truật thang: Uống Quế Chi hay sau hạ mà dưới tim đầy, đau nhẹ, tiểu không thông là có thấp (rêu lưỡi dày); khi nào bỏ quế chi, khi nào bỏ bạch thược.
- 3:15:53Điều 32 — Cam Thảo Can Khương thang và Thược Dược Cam Thảo thang: Tự hãn, tiểu nhiều, tâm phiền mà cho Quế Chi là sai; quyết, họng khô, nôn ngược; can khương ấm phế, chích cam thảo mạnh tim; chân ấm rồi dùng Thược Dược Cam Thảo cho chân duỗi.
- 3:23:00Chân lạnh, cục máu đông và bệnh tim — Tim yếu thì chân lạnh, lạnh sinh máu đông; quyết lạnh đến gối, tứ nghịch lên tới khuỷu; ca ba kỹ sư trung tâm vũ trụ chết vì bệnh tim; Thược Dược Cam Thảo làm ấm chân.
- 3:32:00Phúc chẩn và ca giãn tĩnh mạch — Quế Chi cho nhầm làm khô tân dịch dạ dày, nói mê sảng, ấn đau từ Trung Quản đến Thần Khuyết; ca bà giãn tĩnh mạch uống bạch thược, chích cam thảo mỗi vị một lạng, chóng mặt rồi khỏi.
- 3:38:02Điều Vị Thừa Khí thang — Đại hoàng, mang tiêu, chích cam thảo và liều quy đổi; đại hoàng tửu tẩy để thuốc dừng ở dạ dày; mang tiêu cho sau, làm mềm phân cứng; thiếu mang tiêu thì muốn đi mà không ra.
- 3:44:06Điều 33 — Tứ Nghịch thang và sinh phụ tử: Phát hãn nặng lại thêm thiêu châm, tay chân lạnh buốt; sinh phụ tử trừ lý hàn, bào phụ tử trị biểu hư; bọc vải khi sắc, tê môi lưỡi là thuốc đã tới.
- 3:51:39Điều 34: chứng giống Quế Chi mà mạch trùng dương — Mạch phù đại, uống Quế Chi thành quyết nghịch, họng khô, chuột rút, nói nhảm; thứ tự Cam Thảo Can Khương rồi Thược Dược Cam Thảo, Thừa Khí; chuyển sang điều 35.