Tập 3 — Điều 84–133: Chi Tử Đậu Xị thang đến Quế Chi gia Quế thang
Điều 84–90: nhóm Chi Tử Đậu Xị thang, Chân Vũ thang, Điều 91–102: cấm kỵ phát hãn, trước hãn sau hạ, Tứ Nghịch cứu lý, Điều 103–119: Tiểu Sài Hồ, Tiểu Kiến Trung, Đại Sài Hồ, Thừa Khí, Đào Hạch Thừa Khí thang, Điều 120–133: Sài Hồ gia Long Cốt Mẫu Lệ thang, hỏa nghịch, cấm cứu, thiêu châm, Quế Chi gia Quế thang
🎧 Nghe khi tắt màn hình: bản lồng tiếng Việt tập 3.
Mục lục tập 3
Bấm vào mốc giờ để nhảy tới đúng đoạn trong video.
- 0:00Điều 84 — Chi Tử Đậu Xị thang: Hư phiền mất ngủ sau hãn, thổ, hạ; chi tử chất nhẹ trừ hư nhiệt ở trên, khác hoàng liên, hoàng cầm chất nặng; phân hư thực bằng mạch ấn xuống thì mất và rêu lưỡi vàng nhạt.
- 4:00Chi Tử Cam Thảo Đậu Xị và Chi Tử Sinh Khương Đậu Xị thang — Thiếu khí thêm cam thảo, buồn nôn thêm sinh khương; khi nào dùng sinh khương, can khương, bán hạ; bệnh mới hồi mà uống nước ừng ực thì trong vị đình thủy.
- 9:01Ốm nghén, hàn thủy và Cát Cầm Liên thang — Ca thai phụ nôn ôm bồn cầu dùng Bán Hạ Can Khương Nhân Sâm; Tây y không phân hàn thủy, nhiệt thủy; tiêu chảy do biểu tà hãm xuống dùng Cát Cầm Liên thang; thuốc đắng mà đúng chứng thì bệnh nhân uống thấy ngon.
- 14:54Điều 85: liều và cách sắc Chi Tử Đậu Xị thang — Phát hãn rồi hạ mà còn phiền nhiệt, trong ngực tắc; chi tử, đậu xị mỗi vị 5 tiền, sắc chi tử trước; chuyện tự nấu ăn và người sống thọ.
- 17:15Điều 86 — Chi Tử Hậu Phác thang: Tâm phiền, bụng đầy, nằm dậy không yên; bụng đầy thực chứng là Thừa Khí, hư chứng là Hậu Phác Sinh Khương Bán Hạ Nhân Sâm Cam Thảo thang; hậu phác chuyển thấp của tỳ xuống ruột, chỉ thực làm rộng ruột và trị tâm phiền.
- 23:04Chỉ thực và phương trị sỏi mật — Vì sao Đông y trị được sỏi mật; ăn hai bữa cách nhau quá xa làm dịch mật ứ lại; phối chích cam thảo, sài hồ, hoàng cầm, chỉ thực, ngũ bội tử, hải kim sa; chỉ thực làm tăng nhu động ruột.
- 27:01Chi Tử Can Khương thang và điều 89 — Hạ mạnh bằng hoàn thuốc mà nóng người không lui, hơi phiền; can khương ôn hư hàn ở vị, phế; hàn là nhu động chậm lại; người vốn tiêu lỏng thì không cho uống Chi Tử Đậu Xị thang.
- 30:44Điều 90 — Chân Vũ thang so với Linh Quế Truật Cam thang: Cùng trị chóng mặt, đầu nặng chân nhẹ muốn ngã; Linh Quế Truật Cam trị thủy ẩm ở trung tiêu, Chân Vũ ôn trung trừ hàn; tỉ lệ phục linh với bạch truật; thược dược và sinh khương làm thuốc bổ.
- 36:00Người hàn thấp và thấp tổn thương từ dưới — Mạch nhỏ, chậm, chân lạnh; ba nơi hội xương âm là đỉnh đầu, sau tai, đầu gối; khi lợi thủy Trương Trọng Cảnh ít dùng cam thảo vì cam thảo giữ nước, như Ngũ Linh tán.
- 39:05Điều 91–93: cấm phát hãn khi họng khô, lâm gia, sang gia — Họng là nơi hội tam âm, khô là âm tân không đủ; trẻ cảm mà đau họng dùng Cát Căn thang; lâm gia phát hãn thì tiểu ra máu; sang gia dù đau mình cũng không giải biểu mà dùng Tiểu Sài Hồ thang.
- 42:47Điều 94–96: nục gia, vong huyết gia, hãn gia — Hay chảy máu cam mà phát hãn thì vùng Thiên Thương trên trán lõm xuống; âm hư sinh dương hư; người thiếu máu phát hãn thì rét run, mạch khâu; hãn gia phát hãn thì thần trí hoảng hốt, Vũ Dư Lương hoàn.
- 47:05Điều 97–100: lý hàn mà phát hãn, trước hãn sau hạ — Vị lạnh nôn ra giun do thức ăn hoại tử, nên dùng bạch truật, can khương; có biểu chứng phải giải biểu trước khi công hạ; hạ sai thương hàn thành tiêu chảy ra thức ăn, biểu hết dùng Quế Chi thang, lý hàn dùng Tứ Nghịch thang.
- 54:34Điều 101–102 — Tứ Nghịch thang cứu lý và phát hãn quá tay: Tiêu chảy thấy thức ăn là lý hàn, không dùng Cát Cầm Liên được; thuốc phát hãn kê quá nặng; dặn uống từng nửa bát, ra mồ hôi thì dừng; virus đường ruột ở trẻ là biểu tà hãm xuống.
- 59:04Điều 103–104: mạch âm dương đều vi — Thốn chủ dương ở ngực, xích chủ âm ở bụng; dương vi thì ra mồ hôi mà giải, âm vi thì hạ mà giải, mang tiêu với đại hoàng làm sạch chỗ tắc ở tá tràng; phát sốt ra mồ hôi là dinh nhược vệ cường.
- 1:01:58Điều 105 — Tiểu Sài Hồ thang: Chứng chính là vãng lai hàn nhiệt, hung hiếp khổ mãn, mặc mặc không muốn ăn, tâm phiền hay nôn, chữ «hoặc» là phụ chứng; bệnh vào Thiếu Dương, hệ tam tiêu, màng mỡ giữa tạng phủ; sài hồ dùng liều nặng.
- 1:07:02Tiểu Sài Hồ thang trị viêm gan — Gan sưng đè dạ dày nên không muốn ăn; gia uất kim, vàng da thêm nhân trần; sáu dấu hiệu bệnh gan khỏi hẳn; mỗi đêm thức giấc lúc 1–3 giờ báo gan có vấn đề trước cả hai năm.
- 1:13:03Phụ chứng, phòng bệnh gan và lưu huỳnh — Đừng đợi khám sức khỏe mới phát hiện bệnh gan; uất kim tán uất khí, bán hạ đẩy nước; thấy chứng chính là kê, không cần biết bệnh danh; Tiểu Sài Hồ chặn bệnh vào âm kinh; thực kết ở tam tiêu thêm lưu huỳnh.
- 1:18:00Tiểu Sài Hồ thang cho kinh nguyệt, thận, bướu cổ — Cảm đúng kỳ kinh để lại đau bụng kinh, tức ngực sườn; bệnh thận có hàn nhiệt vãng lai cũng dùng; bệnh nằm giữa tạng và phủ đều dùng được; vì sao có biệt danh «Nghê Sài Hồ».
- 1:23:00Gia giảm Tiểu Sài Hồ thang và điều 106 — Đau bụng bỏ hoàng cầm thêm thược dược, dưới sườn bĩ cứng thêm mẫu lệ vị mặn làm mềm khối cứng, tiểu không thông thêm phục linh; thấu lý hở thì tà vào kết dưới sườn; cảm là lời nhắc của tự nhiên.
- 1:27:56Điều 107: khát thuộc Dương Minh — Uống Sài Hồ thang xong mà khát là đã chuyển Dương Minh; bệnh phủ khỏi lúc trưa, bệnh tạng khỏi lúc nửa đêm; Thiếu Dương chữa gần như chắc khỏi, Quyết Âm rất khó; ca ung thư đại tràng mổ rồi di căn gan.
- 1:31:45Điều 108–109: hạ sai thành nghịch chứng — Mạch trì phù nhược mà hạ, hông sườn đầy, mặt mắt thân vàng, gáy cứng, tiểu khó; hạ trọng và không khát là lý hàn nặng; Phục Linh Tứ Nghịch thang để cứu nghịch; bệnh nhân còn khát là còn cứu được.
- 1:36:16Điều 110–111: hòa giải Thiếu Dương và Tiểu Kiến Trung thang — Ba kinh dương cùng bệnh thì hòa giải ở Thiếu Dương, châm theo đảm pháp; mạch dương sáp âm huyền mà đau bụng thì cho Tiểu Kiến Trung trước, không khỏi mới cho Tiểu Sài Hồ; Tiểu Kiến Trung trị đau do hư hàn, người biếng ăn.
- 1:43:14Điều 112–116: chứng Sài Hồ thấy một chứng là đủ — Người hay nôn không dùng Kiến Trung vì quá ngọt; bệnh lẫn ba kinh vẫn kê Tiểu Sài Hồ; người hư hồi hộp bứt rứt; uống Tiểu Sài Hồ mà nôn không dứt thì chuyển Đại Sài Hồ thang.
- 1:47:02Đại Sài Hồ thang và ung thư đại tràng — Thiếu Dương kèm Dương Minh có táo bón; mạch máu từ đại tràng về gan không có van nên mổ dễ di căn; ca khối u ở đầu đại tràng uống phức phương rồi Đại Sài Hồ, khối u tiêu, nửa năm vẫn khỏe.
- 1:53:00Mang tiêu và đại hoàng — Mang tiêu công kiên làm vỡ phân cứng, đại hoàng khử thực đẩy chỗ tắc; hỏi bệnh nhân có đánh rắm không để chọn Tiểu hay Đại Thừa Khí thang; phái ôn bệnh không dám dùng nên táo bón thành chuyện lớn.
- 1:58:23Điều 102 («mạo») và điều 114 — Biểu lý đều hư mà chóng mặt, đầu nặng; chứng Sài Hồ bị hạ nhầm, chỉ cần còn chứng Sài Hồ thì vẫn cho Sài Hồ thang; có thể dùng đảng sâm.
- 2:02:19Điều 117 — Sài Hồ gia Mang Tiêu thang: Mười ba ngày không giải, ngực sườn đầy mà nôn, chiều tối phát triều nhiệt là thực; trước dùng Tiểu Sài Hồ giải ngoại rồi gia mang tiêu; ung thư đại tràng chưa mổ nằm giữa Dương Minh và Thiếu Dương, rất dễ trị.
- 2:07:00Dám công hạ và liều đại hoàng, mang tiêu — Đẩy phân ra mới là thuốc bổ, cho thập toàn đại bổ lúc này là hại; đại hoàng thường 1 tiền, nặng 2 tiền; mang tiêu khuấy vào sau khi sắc; uống từng bát, ra rồi thì thôi.
- 2:11:56Điều 118: nói sảng là có nhiệt — Thương hàn quá kinh mà nói sảng thì hạ bằng Thừa Khí thang; ca ông cụ run đắp chăn giữa hè, mạch phù khẩn, một bát Ma Hoàng thang hôm sau đã đi tập; mạch hòa mà chưa khỏi là lực hạ chưa đủ; chuyện Mỹ cấm ma hoàng.
- 2:19:39Điều 119 — Đào Hạch Thừa Khí thang: Nhiệt kết bàng quang, người như cuồng; ngoại chưa giải thì chưa được công; bệnh lâu ắt có ứ huyết; thiếu phúc cấp kết, hỏi tiểu tiện để phân bàng quang hay tử cung.
- 2:25:01Đào Hạch Thừa Khí thang trên lâm sàng — Bị đá trúng bàng quang, ứ huyết chỗ kín ở nam và nữ; Trương Trọng Cảnh dùng quế chi để hoạt huyết; khát mà không muốn uống là dấu ứ huyết; người còn ứ huyết thì không thụ bổ.
- 2:31:08Điều 120 — Sài Hồ gia Long Cốt Mẫu Lệ thang: Biểu chưa giải mà hạ sai gây ngực đầy, kinh phiền, tiểu không thông, nói sảng, toàn thân nặng không xoay trở; kinh phiền thì dùng long cốt, mẫu lệ; vị diên đan nay khó mua.
- 2:36:01Long cốt và mẫu lệ — Long cốt tiềm dương, thu liễm khi mất tinh; mẫu lệ vị mặn sinh tân khi mất tân; mồ hôi tay chân và vị khí; vì sao thầy thuốc phái Nam xưa ngại thuốc giải biểu; cách sắc, cho đại hoàng vào sau.
- 2:42:33Điều 121–122: can thừa tỳ là «tung», can thừa phế là «hoành» — Bụng đầy nói sảng, mạch phù khẩn thì châm Kỳ Môn, Chương Môn còn hiệu quả hơn; phát hãn ở phế làm thiếu tân dịch thì dùng Mạch Môn Đông thang; có táo bón thì Quế Chi thang gia đại hoàng.
- 2:46:52Điều 123: hơ lửa phát hãn, hỏa nhiệt nhập vị — Dùng ngói nung chườm lưng ra mồ hôi nhiều, vị cạn nước, bứt rứt nói sảng; từ lưng trở xuống không ra mồ hôi; tân dịch quay lại thì tự hạ lợi là sắp khỏi.
- 2:51:30Điều 124: hỏa kiếp, hai dương hun đốt — Bị hơ lửa sinh vàng da, chảy máu cam, chỉ ra mồ hôi ở đầu, họng lở, nói sảng, nấc; phân khô kết trong ruột sinh vò áo sờ giường; sờ lòng bàn tay, bàn chân để xem vị khí.
- 2:58:01Điều 125 — Quế Chi khứ Thược Dược gia Thục Tất Long Cốt Mẫu Lệ cứu nghịch thang: Lửa bức gây kinh cuồng, nằm dậy không yên; bài này nổi tiếng chữa bỏng nước sôi; mất ngủ uống thuốc ngủ sinh lo âu; thục tất trừ đàm, sắc trước; lưu hoàng dùng ngoài trị bỏng.
- 3:05:28Điều 126–130: cấm hun lửa, cấm cứu khi có biểu và nhiệt — Mạch phù khẩn mà hun lửa không ra mồ hôi thành hỏa tà, tổn dương thì thổ huyết, tổn âm thì hạ huyết; mạch vi sác thì không được cứu vì cháy xương tổn gân; cứu chỉ dùng cho hư hàn.
- 3:13:43Điều 131: thiêu châm phát bôn đồn, Quế Chi gia Quế thang — Châm kim rồi đốt ngải ở xứ lạnh, chỗ châm nổi hạch đỏ, khí từ bụng dưới xông lên tim; ca bà bị vệt đỏ chạy dọc tay, cứu ba tráng thì vệt đỏ lùi qua huyệt Lao Cung.
- 3:17:00Cơ chế bôn đồn, nhục quế và quế chi — Ca người mẹ bị con dọa, khí độc từ phân khô qua gan xông lên tim; nhục quế là lõi thân vào tim, cường tâm đẩy khí độc xuống ruột; quế chi là cành vào huyết mạch; người Ý cho quế vào cà phê.
- 3:21:56Điều 132 — Quế Linh Cam Thảo Long Cốt Mẫu Lệ thang: Hỏa nghịch, thiêu châm làm tổn tân dịch sinh phiền táo; phục linh dùng nặng để thải nước cũ, bổ nước mới; mẫu lệ vừa công kiên vừa sinh tân, dùng cả khi đạo hãn.
- 3:25:30Ca amidan sưng như hai quả vải — Không nên cắt amidan; dùng Quế Chi thang gia cát căn, thêm liên kiều, kim ngân hoa, phù bình; gia giảm mà không rời kinh phương thì một thang là khỏi.
- 3:30:00Thai Lô Dược Lục, «trung hư thì sáng» và điều 133 — Dược tính trong sách xưa đã thất truyền; quẻ Ly giữa rỗng nên sáng, thầy thuốc phải nhìn rõ, ung thư gan mà mạch phù sợ lạnh vẫn kê Ma Hoàng thang; Thái Dương mà dùng ôn châm thì bệnh nhân kinh hãi, có biểu chứng đừng ôn châm, đừng cứu.