Tập 6 — Điều 180–220: hết thiên Thái Dương, mở đầu thiên Dương Minh
Tắt màn hình vẫn nghe. Mở lại trang này sẽ nghe tiếp từ chỗ đang dừng.
Điều 180–186: Qua Đế tán, tạng kết, Bạch Hổ gia Nhân Sâm thang, Điều 187–188: Hoàng Cầm thang, Hoàng Liên thang, Điều 189–190: Quế Chi Phụ Tử thang, Cam Thảo Phụ Tử thang (phong thấp, gút), Điều 191–192: Bạch Hổ thang, Chích Cam Thảo thang, Tạng kết phương, Mở đầu thiên Dương Minh, điều 194–220
Bấm vào mốc giờ để nhảy tới đúng đoạn trong bài nghe.
0:00Điều 181 — Qua Đế tán và phép thổ: Giống chứng Quế Chi nhưng đầu không đau, gáy không cứng, ngực đầy cứng, khí xông họng là trong ngực có hàn thực; cuống dưa sao vàng phối xích tiểu đậu để gây nôn, phương duy nhất dùng để thổ.
2:27Thổ giải, hãn giải – ca sỏi thận — Bệnh nhân sỏi thận được châm vùng Thái Khê – Phục Lưu và uống Trư Linh thang, nôn xong là sỏi ra; viên canxi, vitamin C gây sỏi; thuốc không gây nôn mà nôn, không phát hãn mà ra mồ hôi đều là dấu hiệu bệnh giải.
6:43Điều 182: tạng kết — Đau dưới sườn lan cạnh rốn xuống âm cân, xưa cho là chết; thầy cho là thoát vị, viêm ruột thừa, viêm phúc mạc; ca phụ nữ Anh đau 15 năm, vết nâu ở lòng bàn tay, uống Đại Hoàng Mẫu Đơn Bì thang và Ý Dĩ Phụ Tử Bại Tương tán sáu tháng.
11:36Điều 183 — Bạch Hổ gia Nhân Sâm thang – kinh nhiệt, phủ nhiệt: Dương Minh kinh nhiệt khát nhiều dùng Bạch Hổ, phủ nhiệt táo bón dùng Thừa Khí; ăn bột ngọt là thành chứng Bạch Hổ ngay; ố phong ở đây do bên trong quá nóng, thêm nhân sâm vì tân dịch tổn thương.
14:43Liều Bạch Hổ thang, đường huyết cao và thấp — Gạo tẻ hay gạo nếp chỉ hai tiền, thạch cao trên một lượng mới là «hổ», dưới thì chỉ là «chuột bạch»; khát uống trăm ly hay đói phải ăn ngay, run, mồ hôi lạnh đều là chứng Bạch Hổ; ca dùng 14 lượng thạch cao vẫn nóng, phải đổi sang sinh phụ.
19:12Điều 180 (bổ sung) và điều 184 — Tiểu Sài Hồ chứng kèm đại tiện không thông là Đại Sài Hồ thang, phân khô thì thêm mang tiêu công kiên; không nóng lớn, khô khát, tâm phiền, lưng hơi sợ lạnh vẫn dùng Bạch Hổ gia Nhân Sâm; sốt cao Dương Minh khác Thái Dương.
22:49Điều 185–186: biểu chưa giải đừng dùng Bạch Hổ — Mạch phù, phát sốt, không mồ hôi là còn biểu; có thể hợp Quế Chi thang với Bạch Hổ thang để biểu lý song giải (chuyện bệnh nhân ngã quên lời dặn); tịnh bệnh châm Đại Chùy, Phế Du, Can Du hoặc hợp Cát Căn với Sài Hồ.
26:23Điều 187 — Hoàng Cầm thang: Thái Dương Thiếu Dương hợp bệnh tự hạ lợi; thược dược trị đau bụng, chỉ thực trị ngực đầy, dùng nhầm thì ngực càng chướng; hoàng cầm cho ruột, chích cam thảo vào tiểu trường; Tứ Vật thang tỉ lệ 2332, đau bụng kinh tăng bạch thược.
31:52Hoàng Cầm gia Bán Hạ Sinh Khương thang — Hạ lợi kèm nôn thì thêm bán hạ, sinh khương (Tiểu Bán Hạ thang); sinh bán hạ khác chế bán hạ; nhiệt lợi đau bụng dùng Hoàng Cầm thang, không đau thì Cát Cầm Liên; thầy của thầy làm quân y trị dịch tả thời kháng chiến.
35:01Điều 188 — Hoàng Liên thang: «Trong bụng đau» ở đây là đau dạ dày kèm nôn; hoàng liên cho vị, đại hoàng phía trên, hoàng cầm cho ruột non; can khương trị nôn khi vị hàn; quế chi hoạt huyết, chỉ kiêng khi thổ huyết; hàn nhiệt đan xen nên thuốc hàn nhiệt dùng chung.
42:40Điều 189 — Quế Chi Phụ Tử thang: Phong thấp tương bác, mình mẩy đau không xoay trở được, mạch phù hư sáp; ngồi máy lạnh mồ hôi không ra đọng lại thành thấp; đau chạy khắp nơi là phong, dùng quế chi; đau do hàn chặn nước, áp lực gây đau chứ không do viêm (ví dụ chữa tủy răng).
50:36Liều phụ tử và Quế Chi Phụ Tử khứ Quế gia Bạch Truật thang — Phụ tử bào là quân, liều cho người Mỹ và người mình; đại tiện nhão, tiểu tự lợi thì bỏ quế chi, dùng bạch truật, phụ tử; uống xong thân tê, choáng là thấp đang chạy, không phải ngộ độc – «thuốc không minh huyễn thì bệnh không khỏi».
58:44Điều 190 — Cam Thảo Phụ Tử thang trị gút: Khớp đau dữ, không co duỗi, chạm vào càng đau, đoản khí, sợ gió; ngoài đỏ nóng mà trong là hàn thấp; phụ tử bào tám tiền, quế chi sáu tiền, bạch truật ba tiền; uống nước lẩu để thử khỏi hẳn; được vi hãn thì giải, bát sau giảm liều.
1:06:04Điều 191 — Bạch Hổ thang: Mạch phù hoạt, «biểu có hàn» ở đây chỉ là cảm giác lạnh do trong quá nóng; Bạch Hổ là chứng thuần nhiệt, biểu hàn lý nhiệt thật thì dùng Đại Thanh Long; thạch cao bọc vải khi sắc; dùng cho sốt cao như viêm màng não, viêm phổi.
1:09:32Điều 192 — Chích Cam Thảo thang – mạch kết, mạch đại: Thứ tự điều văn lệch do thẻ tre; mạch kết đại, tim hồi hộp; ruột non lồng kẹt làm động mạch giật, chữa tim phải chữa ruột non; 54 nhịp ngừng một, mạch xúc là dương mạch không đáng lo; ma tử nhân, a giao hòa uống.
1:16:56Buổi mới – Chích Cam Thảo bổ âm, Tiểu Kiến Trung bổ dương — Hai phương tư bổ duy nhất của Trương Trọng Cảnh; mạch môn đông, nhân sâm bổ tâm phế, trị hay quên (Linh Khu thiên Sư Truyền); kinh phương dùng dương dược tân cam phát tán, cam đạm thẩm lợi để âm tự hồi.
1:22:47Sinh địa, a giao, ma tử nhân — Tân và dịch theo Linh Khu thiên Quyết Khí; sinh địa tươi dính nhớt, liều một lượng mới bổ được dịch, sao thành than là vô dụng; a giao không nấu, bổ tâm huyết, người hư dùng lúc có kinh vẫn được; ma tử nhân nhuận tràng ruột non.
1:29:46Phục Mạch thang và bốn dấu hiệu tim hồi phục — Nấu bằng rượu và nước; Chích Cam Thảo còn gọi Phục Mạch thang, Ma Hoàng thang còn gọi Phản Hồn thang; ngủ được, đại tiện đều, tay chân ấm, hết đau ngực là ngưng thuốc; máy điện tim thường bắt bệnh quá muộn; chỉ dẫn kiêng của thầy không thương lượng.
1:37:22Tạng kết phương — Hàn thấp, đàm trắng chắn giữa tạng và phủ; sài hồ, bạch truật, phục linh đẳng lượng, sinh phụ tử và phụ tử bào dùng chung để giáp công; sinh phụ trừ hàn trong lý, cứu tim sắp ngừng, phụ tử bào mạnh thận dương, cố biểu; bắt đầu khát, ra mồ hôi là dấu hiệu tốt.
1:44:29Mở đầu thiên Dương Minh — Linh Khu thiên 29–33 (Trường Vị, Bình Nhân Tuyệt Cốc: không ăn sống được bảy ngày); bệnh Thái Dương không dẹp được thì chặn ở Dương Minh; chuyện cụ bà táo bón cả đời; người trăm tuổi sống giản dị, khỏe ăn bảy tám phần no, bệnh ăn năm phần.
1:52:09Điều 194–195: ba loại Dương Minh, vị gia thực — Thái Dương Dương Minh (tỳ ước), Chính Dương Dương Minh (vị gia thực, ăn bột ngọt là bị), Thiếu Dương Dương Minh; Dương Minh là thực, khác Hoàng Cầm, Hoàng Liên thang trị nhiệt; dấu hiệu thực chứng và phân biệt đau đầu theo vị trí.
1:57:39Điều 196–200 — Dương Minh là nơi vạn vật quy về: Mất tân dịch thì chuyển Dương Minh, «bất canh y» là táo bón; thân nóng, tự ra mồ hôi, sợ nóng; «một ngày» là một hậu sáu bảy ngày; táo bón làm da mặt xám xịt (kinh Dương Minh trên mặt); khẩu vị trưa hôm sau hồi phục là mồ hôi đã thấu.
2:04:23Điều 201 trở đi: nôn rồi ra mồ hôi, phát vàng — Thương hàn đang vào Thiếu Dương bỗng ra mồ hôi là chuyển Dương Minh; mạch đại, mạch hoãn tay chân ấm hệ Thái Âm; thấp nặng giải biểu không trừ thì mỡ tam tiêu lộ ra thành vàng; tiểu tự lợi thì không vàng; ca con gái đại tiện cứng như bóng chày.
2:11:00Điều 204–206: chỉ công hạ khi Dương Minh thuần — Dương Minh rất dễ ra mồ hôi; Dương Minh trúng phong còn miệng đắng, họng khô, sợ lạnh mà hạ thì vị trống, khách khí động ở cách mạc; ăn được là trúng phong, không ăn được là trúng hàn.
2:15:01Điều 207–208: thủy cốc bất biệt — Vị hàn nên nước với thức ăn trộn lẫn, phân đầu cứng sau nhão; trị từ vị hàn bằng Cam Thảo Can Khương, Ngô Thù Du thang; mồ hôi tay chân do vị, căng thẳng khi thi dùng Quế Chi gia Long Cốt Mẫu Lệ; thủy không thắng cốc khí, cả hai điều đều không được công hạ.
2:21:40Điều 209–211: giờ Dương Minh, nấc và cốc đản — Bệnh Dương Minh khỏi hoặc nặng lên vào giờ Thân đến Tuất (nóng bốc lúc hoàng hôn); không ăn được là vị hàn, công hạ nhầm thì nấc, rất nguy; mạch trì, ăn chút đã đầy là cốc đản, phải trị tỳ chứ không trị vị.
2:27:43Điều 212–213: như trùng bò trong da, đau đầu khuyết thượng — Không mồ hôi mà ngứa như trùng bò là cửu hư; nôn, ho, tay chân lạnh, đau đầu là còn Thái Dương, Thiếu Dương; Dương Minh đau Ấn Đường (khuyết thượng thống); thanh khí lên khí nhai, trọc khí xuống Túc Tam Lý.
2:32:38Điều 214–218 — đau họng, phát vàng, triều nhiệt, ứ huyết: Ho thì vị nhiệt xông lên gây đau họng dù họng không viêm; không mồ hôi, tiểu không lợi, hơ lửa thì phát vàng; triều nhiệt vào giờ Thân, Dậu, Tuất; miệng khô chỉ muốn súc không muốn nuốt là ứ huyết (Huyết Chứng Luận), chảy máu cam thì lui sốt.
2:37:23Điều 219–220: phát hãn nhầm và nôn nhiều cấm hạ — Dương Minh đã tự ra mồ hôi mà còn cho Quế Chi thì đại tiện càng cứng, hỏi tiểu tiện để biết tân dịch có quay lại; thương hàn nôn nhiều là còn Thái Dương, Thiếu Dương, dù táo bón cũng chưa được công hạ, kẻo thành kết hung.