Tòng cách: khi nào nhật chủ thật sự "đầu hàng" và khi nào chỉ là bị đọc nhầm?
Có một câu hỏi học trò hay hỏi tôi nhất, đại ý thế này: "Thầy ơi, lá số này can ngày không có căn, bốn trụ toàn phe Mộc, vậy có phải tòng Mộc không?" Câu hỏi nghe hợp lý, nhưng ẩn bên dưới nó là một công thức đang được dùng máy móc hơn là được suy nghĩ thấu đáo.
Trong Tử-Bình truyền thống, tòng cách được xây trên nền thân vượng, thân nhược: khi nhật chủ quá nhược, không tự lực được, thì "tòng" tức là đi theo phe mạnh nhất trong lá số, và từ đó luận hỷ kỵ theo phe đó. Đây là lối tư duy có hệ thống, không phải vô lý. Manh Phái không phủ nhận điều này. Điểm khác biệt nằm ở chỗ Manh Phái đặt thêm một câu hỏi mà Tử-Bình thường bỏ qua: nhật chủ này có bản tính chịu tòng không?
Manh Phái đọc từng thiên can theo ý tứ của nó, và điều đó tạo ra sự khác biệt rất cụ thể khi luận tòng. Nhâm và Quý thuộc Thủy, bản tính của nước là linh hoạt, thuận dòng, tìm chỗ thấp mà chảy, nên khi lá số đẩy chúng vào thế bị cô lập, chúng có thể thật sự thuận theo thế cục và chuyển hóa cách hành xử. Còn Bính và Đinh thuộc Hỏa thì khác hẳn: lửa không có tính chất "đầu hàng", dù chỉ còn một đốm nhỏ thì đốm đó vẫn là lửa, vẫn có xu hướng bùng lên khi gặp điều kiện thuận, chứ không tan biến vào phe đối lập. Áp công thức tòng lên Bính nhật hay Đinh nhật chỉ vì bốn trụ toàn Kim-Thủy là đọc sai ý tứ của nhật chủ đó.
Vấn đề không dừng ở bản tính can ngày. Manh Phái còn xem đảng thế, tức là thế lực thực tế của từng phe trong lá số sau khi tính đủ các mối quan hệ sinh-khắc-hợp-hình. Đảng thế trả lời câu hỏi: phe nào đang thật sự kiểm soát cục diện, và nhật chủ đang đứng ở đâu trong cục diện đó? Một nhật chủ có thể trông yếu trên mặt giấy nhưng lại được trợ giúp ngầm từ những can chi khác mà mắt thường dễ bỏ qua, và ngược lại, phe tưởng mạnh đôi khi lại bị phân tán nội bộ vì xung, hình, phá lẫn nhau. Luận tòng mà bỏ qua đảng thế thì dễ kết luận hấp tấp.
Điều này không có nghĩa là Manh Phái bác bỏ khái niệm tòng. Tòng vẫn là một trạng thái có thể xảy ra trong lá số, và khi nó xảy ra thật, cách luận vận hạn cũng sẽ thay đổi theo. Điểm khác là Manh Phái coi tòng như một kết quả cần kiểm chứng qua nhiều tầng ý tứ, không phải một điều kiện nhập vào từ đầu. Nếu Tử-Bình hỏi "thân nhược đến mức nào thì tòng?", thì Manh Phái hỏi thêm "nhật chủ này về bản chất có khả năng tòng không?" Hai câu hỏi bổ sung cho nhau hơn là mâu thuẫn nhau.
Thực tế khi đọc lá số, sự khác biệt này có hệ quả rất cụ thể: hai lá số cùng nhật chủ yếu, cùng hoàn cảnh thiếu căn, nhưng một lá Nhâm một lá Bính có thể cho ra cách luận vận hoàn toàn khác nhau khi đi vào đại vận sinh phù nhật chủ hay xung phe đối lập. Lá Nhâm tòng thật thì gặp đại vận xung phe mạnh thường bất an; còn lá Bính không tòng thật thì gặp đại vận sinh phù lại có thể bùng lên theo đúng ý tứ của nó. Áp một công thức tòng cho cả hai là đang đọc hai cuốn sách khác nhau bằng cùng một bộ từ điển.
Nếu bạn đang có lá số mà người đọc nói là "tòng cách", thứ đáng tự hỏi trước tiên là: nhật chủ đó là can gì, và ý tứ tự nhiên của can đó là thuận hay cứng? Đó là điểm khởi đầu đúng hơn là ngồi đếm xem phe nào có nhiều can chi hơn.