Điều hậu đúng mùa rồi sao? Tử Bình dừng ở đó, Manh Phái hỏi thêm một câu
Có một câu hỏi tôi nghe khá thường trong lớp: "Thưa thầy, lá này sinh mùa đông, không có Hỏa, vậy có nghèo không?" Câu hỏi nghe có vẻ bình thường, nhưng nó phản ánh một lối tư duy rất Tử Bình cổ điển mà nhiều người học mệnh lý đang mang theo mà không biết, đó là lấy điều hậu làm thước đo phú quý.
Trong Tử Bình truyền thống, điều hậu là nguyên lý cân bằng khí hậu của lá số: sinh mùa Đông lạnh giá thì cần Hỏa để sưởi ấm, sinh mùa Hạ nung nấu thì cần Thủy để giải nhiệt. Khi can chi trong lá đáp ứng được yêu cầu đó, người ta gọi là "được điều hậu", và từ đó suy ra lá số có nền tốt, dễ phú quý. Ngược lại, lá nghịch mùa, thiếu Hỏa giữa đông hay thiếu Thủy giữa hạ, thì bị coi như đã mất phần quan trọng, khó phát. Lối luận này có căn cơ, không phải bịa đặt, và trong một phạm vi nhất định nó phản ánh khí chất của nhật chủ khá chính xác.
Manh Phái không phủ nhận điều đó. Nhưng Manh Phái đặt câu hỏi tiếp theo mà Tử Bình bỏ ngỏ: được điều hậu rồi, thì làm gì?
Trong Manh Phái, điều hậu được xếp vào nhóm ý tứ liên quan đến sức khỏe và khí chất của nhật chủ, tức là nó nói về trạng thái thể chất, sức bền, bệnh và dược trong lá số, chứ không phải phú quý. Một người được điều hậu là người khỏe mạnh, căn cơ ổn, nhưng "khỏe" không đồng nghĩa với "giàu" hay "làm quan", vì đó là hai chuyện khác nhau hoàn toàn.
Cấp bậc trong Manh Phái được đọc qua tố công, tức là khả năng nhật chủ thực sự làm chủ, điều phối, hoặc đứng vững trước Tài và Quan trong lá số. Nếu tố công hỏng, dù khí hậu lá số hài hòa đến đâu, kết quả vẫn thường. Ngược lại, một lá sinh nghịch mùa, thiếu điều hậu, nhưng cấu trúc Tài Quan được chế ngự gọn gàng thì vẫn phát lớn.
Cách tôi hay giải thích cho học trò như sau: điều hậu giống như thể trạng của một người trước khi ra trận, còn tố công mới là khả năng thực chiến. Một người thể trạng tốt mà chiến thuật rối thì vẫn thua, còn người thể trạng chỉ trung bình nhưng đánh gọn, đánh trúng thì vẫn thắng. Manh Phái không bỏ qua thể trạng, nhưng không để thể trạng quyết định mọi thứ.
Điều này có ý nghĩa thực tế với người học lẫn người đọc lá số: khi bạn nghe ai đó nói "lá này thiếu Hỏa mùa đông nên số nghèo", đó là một nhận xét chưa đủ tầng. Manh Phái sẽ tiếp tục hỏi: tố công trong lá đó ra sao, Tài Quan xuất hiện như thế nào, nhật chủ đứng được trước chúng không? Chỉ khi trả lời được những câu đó, lời luận mới đáng tin.
Nói tóm lại theo cách của người thực hành: Manh Phái không coi Tử Bình sai, mà coi điều hậu là một công cụ đọc đúng nhưng chưa đủ, vì nó chỉ soi được một tầng của lá số. Manh Phái tổng hợp tầng đó cùng với tố công và các ý tứ khác, rồi đối chiếu chúng lại với nhau để ra bức tranh đầy đủ hơn. Nếu bạn đang học mệnh lý và tự đọc lá mình, thử hỏi thêm một câu sau khi xem điều hậu: nhật chủ trong lá này đứng được trước Tài Quan không, hay chỉ đang khỏe mà chưa làm được gì?